Statines doen niets bij COPD
De lijst van heilzame effecten van statines is zo lang, dat sommigen vinden dat iedereen en dus niet alleen hartpatiënten statines zouden moeten krijgen. Eén van hun vele pleiotrope effecten is een ontstekingsremmende werking. Je zou dan ook stiekem kunnen hopen dat statines doeltreffend zouden kunnen zijn bij de preventie van exacerbaties van COPD. Maar helaas ...
Meerdere retrospectieve studies hebben aangetoond dat statines de longfunctie verbeteren en de morbiditeit en mortaliteit als gevolg van exacerbaties van COPD verlagen. Helaas worden die bevindingen niet bevestigd door de prospectieve, gerandomiseerde, gecontroleerde STATCOPE-studie (SimvaSTATin in the prevention of COPD Exacerbations).
De STATCOPE-studie werd uitgevoerd bij 877 patiënten met een matige tot ernstige COPD van wie er 430 simvastatine 40 mg/d kregen en 447 een placebo boven op de klassieke behandeling voor COPD.
Belangrijk om op te merken, is dat die patiënten geen erkende medische indicatie voor statines vertoonden. Er zaten dus geen patiënten met diabetes, coronairlijden of hyperlipidemie in de studie en zelfs patiënten die op grond van hun cardiovasculaire risicoprofiel met een statine zouden moeten worden behandeld, werden uit de studie geweerd.
De inzet
Het primaire eindpunt was de frequentie van exacerbaties, gedefinieerd als het gemiddelde aantal exacerbaties per patiëntjaar. De belangrijkste secundaire eindpunten waren de tijd tot de eerste exacerbatie, de ernst van de exacerbaties, de levenskwaliteit en de longfunctie (spirometrie).
De studie werd uitgevoerd bij patiënten van 40-80 jaar, die rookten of gerookt hadden en aan één van de volgende criteria voldeden: zuurstoftherapie (vroeger of nu), behandeling met antibiotica en/of corticoïden via systemische weg of opname op een spoedgevallendienst of in een ziekenhuis wegens exacerbaties tijdens het jaar voor inclusie.
De patiënten werden gedurende minstens 12 maanden gevolgd, sommige zelfs gedurende 36 maanden.
Futility
De studie werd op advies van het gegevensbewakingscomité voortijdig stopgezet omdat bij een tussentijdse analyse werd aangetoond dat het voorschrijven van een statine het aantal exacerbaties van COPD niet zou kunnen verlagen. Het aantal exacerbaties van COPD per patiëntjaar was vergelijkbaar in de twee groepen: 1,36 in de simvastatinegroep en 1,39 in de placebogroep (p = 0,54).
Er was evenmin een verschil in de belangrijkste secundaire eindpunten tussen de twee groepen: mediane tijd tot de eerste exacerbatie (simvastatine 223 d, placebo 231 d), vergelijkbare ernst van de exacerbaties en geen effect op de longfunctie of de levenskwaliteit.
Goed verdragen
Toch één positief punt, de statines werden goed verdragen. De frequentie van bijwerkingen was vergelijkbaar in de twee groepen. De auteurs hadden wat schrik dat statines vaker bijwerkingen op de spieren zouden veroorzaken bij COPD-patiënten, maar dat bleek dan toch niet het geval te zijn.
In een notendop
Als een statine geïndiceerd is bij een patiënt met COPD, moet je een statine voorschrijven net zoals bij patiënten zonder COPD. Statines blijken echter geen invloed te hebben op het natuurlijke verloop van de COPD.
Meer details vindt u in de studie die tegelijk met de presentatie door Gerard J Criner, ATS 2014, San Diego 16-21 mei 2014, online werd gezet op de website van the New England Journal of Medicine