Longspecialist Bart Lambrecht krijgt Francqui-prijs
De Francqui-prijs - ook wel de Belgische Nobelprijs genoemd - wordt dit jaar toegekend aan professor Bart Lambrecht, longarts aan het UZ Gent en onderzoeker van VIB en UGent. De laureaat is een wereldautoriteit op het vlak van onderzoek naar astma en allergieën.
Met deze prestigieuze bekroning beloont de Francqui-Stichting jaarlijks een Belgische wetenschapper voor diens buitengewone werk. De laureaat ontvangt een geldprijs van 250.000 euro. De officiële uitreiking van de Francqui-Prijs vindt plaats op 11 juni 2014. Het is Koning Filip die de prijs aan professor Lambrecht zal overhandigen.
Bart Lambrecht is directeur van het Inflammatie Research Centrum van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB). Hij leidt een gevarieerd team van biologen, artsen, apothekers, ingenieurs, biotechnologen en wiskundigen die zich toeleggen op het ontstaan en de behandeling van ontstekingen, die niet enkel aan de basis liggen van astma, maar ook bijvoorbeeld reuma en psoriasis.
Dendritische cellen
Het onderzoek van professor Lambrecht zorgt ervoor dat we begrijpen hoe allergieën en astma ontstaan. Hij ontdekte namelijk dat allergieën het gevolg zijn van herkenning van allergenen door dendritische cellen. Professor Lambrecht toonde aan dat sommige dendritische cellen een allergische reactie ook kunnen afremmen.
Zijn onderzoek zorgt ervoor dat we nu ook meer weten over de rol van genetische risicofactoren en omgevingsfactoren. Zo kunnen sigarettenrook, virale infecties en luchtvervuiling met fijn stof ervoor zorgen dat iemand een allergie of astma ontwikkelt. De oorzaak hiervan ligt volgens Lambrecht onder meer bij de verregaande hygiëne van vandaag: "Doordat we zo schoon leven, worden we tegenwoordig nog weinig geconfronteerd met ernstige infecties, die nodig zijn om ons afweersysteem correct af te stellen. Zonder infectiedruk kan het immuunsysteem reageren op onschuldige dingen zoals allergenen in de lucht. Het uiteindelijke doel is het 'heropleiden' van het afweersysteem, zodat het weer normaal gaat reageren op bijvoorbeeld huisstofmijt of graspollen."
De dendritische cellen spelen ook een rol in het onderhouden van astma bij een reeds zieke patiënt. Indien zij verwijderd worden uit zieke luchtwegen, kan de ontsteking volledig genezen en verdwijnen alle astma symptomen. Op basis daarvan kunnen op termijn ook medicijnen ontwikkeld worden om allergieën en astma tegen te houden.
Nobelprijs
Elk jaar reikt de Francqui-Stichting een bedrag van 250.000 euro uit, beurtelings aan een wetenschapper uit de exacte wetenschappen, de humane wetenschappen en de biologische- en medische Wetenschappen. Meerdere laureaten van de Francqui-Prijs mochten later ook internationale prijzen in ontvangst nemen, sommigen zelfs de Nobelprijs. Zo won ook de Belgische Nobelprijswinnaar voor natuurkunde, François Englert, in 1982 deze eervolle onderscheiding voor exacte wetenschappen.
Bart Lambrecht is de vierde VIB-onderzoeker die de Francqui-Prijs ontvangt. De VIB-collega's die hem voorgingen zijn Désiré Collen, Peter Carmeliet (beiden van het VIB Vesalius Research Center, KU Leuven) en Dirk Inzé (VIB Departement Planten Systeembiologie, UGent).