Rol van allergie in astma bij volwassenen
In Europa maar ook in België is de huisstofmijt de eerste oorzaak van respiratoire allergieën bij volwassenen. 30 tot 50% van de patiënten met astma hebben een allergie voor huisstofmijt, volgen daarna allergieën voor grassen, berk, kat/hond. Voeg daarbij Artemsia en de groep omvat 95% van de patiënten met een allergische respiratoire aandoening.
De prevalentie van astma in een niet-atopische populatie bedraagt 5,6%. In een atopische populatie echter stijgt de prevalentie van astma tot 13%, waarvan 7,4% kan toegeschreven worden aan atopie, maar 5,6% niet.1
Allergene en niet-allergene factoren
Sensibilisering voor huisstofmijt kan het risico op astma verdubbelen tot vertienvoudigen, voor kattenharen is het effect variabel (modulatie door IgG4) en voor pollen onbestaande. Tot de niet-allergene factoren die een rol spelen in de ontwikkeling van astma horen ernstige respiratoire infecties vóór de leeftijd van 3 jaar, waarvan de rol zelfs groter is dan sensibilisering voor huisstofmijt. In de meeste gevallen gaat het om virussen: humaan rhinovirus (OR 9,8), RSV (OR 2,6) of beiden samen (OR 10,0).
Het proces is echter ingewikkelder. Bepaalde genen, zoals ADAM33, zijn inderdaad verbonden met astma, los van atopie. De relatie astma-allergie is niet eenvoudig: bij een bestaand astma is de rol van allergenen waarschijnlijk groot in het initiëren van de inflammatie. Maar later evolueert de inflammatie progressief verder, onafhankelijk van de blootstelling aan de allergenen. "Een illustratie daarvan zien we bij beroepsgebonden astma. Slechts 13% van de patiënten zal in remissie gaan na volledige stoppen van de blootstelling", aldus prof. Charles Pilette (Cliniques universitaires St-Luc, UCL, Brussel).2
Verschillende gezichten
De rol van allergie in astma kan vele gezichten hebben. Aan de ene kant van het spectrum bevindt zich het relatief zuiver allergisch astma. Bij pollenallergie is het astma geassocieerd aan rhino-conjunctivitis met een seizoensgebonden karakter. Ook allergie voor dierenharen en eventueel huisstofmijt zijn mogelijk. Als de verantwoordelijkheid van het allergeen in het astma bewezen is, is desensibiliseren de enige etiologische behandeling.
Onder invloed van bepaalde factoren uit de omgeving, zoals virale infecties, kan het astma evolueren tot persistent/chronisch astma en meer verschuiven naar een deels intrinsiek astma.
Het andere uiterste van het spectrum wordt ingenomen door zuiver intrinsiek astma of niet-allergisch astma. Vaak gaat het bij dit fenotype om ernstig astma.
Evolutie van het astma
In een recente Australische studie3 werd de evolutie van het astma nagekeken in functie van de initiële kenmerken. De onderzoekers vertrokken van een groep 458 kinderen met piepende ademhaling of ernstig astma op de leeftijd van 7 jaar. De astmaremissie op de leeftijd van 50 jaar bedroeg 64% in de groep kinderen met episodische astmatiforme bronchitis, 47% in de groep met persistent astma (vanaf de adolescentie) en slechts 15% in de groep met ernstig astma. De enige patiënten met een gereduceerde longfunctie op 50 jaar waren de kinderen met ernstig astma op 7-jarige leeftijd. De ernst van het astma is dus heel vroeg bepalend en een doeltreffende behandeling is vereist vanaf de diagnose.