D-dimeren, leeftijd en longembolie
In meerdere studies werd een stijging van de D-dimeerspiegel aangetoond bij bejaarden. Dat beperkt uiteraard het klinische nut van bepaling van die fibrineafbraakproducten bij het uitsluiten van een longembolie bij patiënten met een lage a priori waarschijnlijkheid van longembolie. Maar dat was voor ADJUST-PE.
In de ADJUST PE-studie, die werd uitgevoerd in 4 Europese landen waaronder België, hebben de vorsers een voor de leeftijd gecorrigeerd afkappunt voor D-dimeren gebruikt. Bij 50-plussers werd de drempel beneden dewelke een diagnose van longembolie kan worden uitgesloten, vastgelegd op 10-maal de leeftijd van de patiënt (550 mg/l op 55 jaar, 600 mg/l op 60 jaar ...). De studie werd uitgevoerd bij ambulante patiënten. Bij alle patiënten werden de klinische a priori waarschijnlijkheid van longembolie en de D-dimeerspiegel bepaald en werd een angio-CT van de longen uitgevoerd.
De totale prevalentie van longembolie in die studie bedroeg 19% bij de 3346 patiënten. 28,2% (n = 817) van de 2898 patiënten zonder hoge of met een zeer lage a priori waarschijnlijkheid van longembolie had een D-dimeerspiegel <500 µg/l (95% BI 26,6%-29,9%) en 11,6% (n=337) had een spiegel tussen 500 mg/l en het voor de leeftijd gecorrigeerde afkappunt (95% BI 10,5%-12,9%).
Van de 331 patiënten in die laatste groep die konden worden geëvalueerd, heeft slechts één patiënt een episode van trombo-embolie ontwikkeld tijdens de 3 maanden durende follow-up. Het mislukkingspercentage was dus 0,3% (95% BI 0,1%-1,7%). Positief was dan weer dan zo ongeveer 16% van de angio-CT's kon worden vermeden.
Kers op de taart, de resultaten waren nog overtuigender bij patiënten van 75 jaar en ouder. 673 van de 766 patiënten van 75 jaar of ouder vertoonden geen hoge waarschijnlijkheid van longembolie. Door gebruik te maken van het voor de leeftijd gecorrigeerde afkappunt in plaats van een vaste drempelwaarde van 500 mg/l steeg het percentage patiënten bij wie een LE kon worden uitgesloten op grond van de D-dimeerspiegel, van 43 (6,4%, 95% BI 4,8% tot 8,5%) tot 200 (29,7%, 95% BI 26,4%-33,3%), zonder een extra fout-negatief testresultaat.