Experts moeten belangenconflicten aangeven
Werknemers of experts die betrokken zijn bij beslissingen, rapporten of adviezen in de ziekteverzekering of het volksgezondheidsbeleid zullen in de toekomst een belangenverklaring op erewoord moeten indienen. De verschillende (federale) instellingen zullen daar zelf moeten over waken.
Een wet die dat regelt, werd vandaag in het Staatsblad gepubliceerd. De wet geldt voor alle medewerkers aan die instellingen - ook externe experts of wetenschappelijke verslaggevers.
Regelen binnen de instellingen
Een lijst van instellingen waarop de wet van toepassing is, moet de regering in een apart KB vastleggen. Maar de wet is opgesteld met het oog op organisaties als het Riziv, het FAGG, het KCE en de Hoge Gezondheidsraad.
De regering zal vastleggen hoe een belangenverklaring eruitziet. De verschillende instellingen zullen zelf belangenverklaringen moeten verzamelen en beheren. En een Comité binnen elke instelling moet nagaan in hoeverre de aangegeven belangen tot potentiële conflicten kunnen leiden.
Belangen kunnen zijn dat men deel uitmaakt van een bedrijf, dat men aandelen in een bedrijf heeft, dat onderzoek van de betrokkene door een bedrijf werd gesponserd. Zelfs deelname aan congressen zal men veelal moeten aangeven.
Medewerkers die vergeten belangen aan te geven, hangen boetes en zelfs gevangenisstraffen boven het hoofd. Sjoemelen met de verklaring wordt eventueel nog strenger bestraft.
Ook voor ziekenfondsen?
De wet wordt nog niet onmiddellijk van kracht: ze zou pas begin 2016 ingaan (twee jaar na verschijningsdatum), tenzij de regering het proces versnelt. De meeste instellingen hebben overigens zelf al procedures om mogelijke belangenconflicten te bewaken. Maar bijvoorbeeld binnen het Riziv zou dat nog niet algemeen zijn. De nieuwe wet creëert een gemeenschappelijk kader.
Het initiatief voor het wetsvoorstel ging aanvankelijk uit van het PS-Kamerlid Marie-Claire Lambert, toch het werd gesteund door alle regeringspartijen. Een alternatief voorstel van de groene Kamerfractie wilde een soort van centraal controle-orgaan oprichten, maar dat voorstel haalde het niet.
De indieners van het voorstel zeggen dat de wet de transparantie moet vergroten, niet de deskundigen moet verdacht maken. De instellingen moeten zelf zien hoe dat in de eigen situatie past.
Tijdens de discussie in de Kamercommissie werd de idee geopperd om de wet ook te doen gelden voor de ziekenfondsen.