Checklist halveert complicaties operaties

Het gebruik van een 'checklist' in de operatiekamer doet het aantal patiënten met complicaties, als gevolg van een chirurgische ingreep, met de helft dalen. Dat stelden onderzoekers van de universiteit Hasselt vast in een studie naar het effect van het gebruik van de zogenaamde 'surgical safety checklist' van de wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

De redactie - 18 februari 2014

"Naar schatting één op vijf patiënten die een operatie ondergaat, loopt het risico op een complicatie", stelt professor Dominique Vandijck van de onderzoeksgroep Patiëntveiligheid en Gezondheidseconomie van universiteit Hasselt. "Een groot deel van die complicaties valt te vermijden door het gebruik van onder meer zo'n checklist. Sterker nog: een checklist redt mensenlevens."

Checklist

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) lanceerde in 2007 haar safe surgery-programma, waarvan de zogenaamde surgical safety checklist een onderdeel vormt. De lijst bestaat uit 22 items die een operatieteam tijdens drie verschillende fases - voor de anesthesie, voor de incisie en bij afloop van de ingreep - zou moeten controleren.

Dankzij de WHO-checklist krijgt elke zorgverlener binnen het operatieteam een duidelijk zicht op wie wat doet en voor wat verantwoordelijk is. "En dat is ontzettend belangrijk, want een operatie is een complexe gebeurtenis, met heel wat uiteenlopende handelingen. Als je er als zorgverlener foutief van uitgaat dat een collega een bepaalde handeling al gesteld heeft, dan kan dat de veiligheid van de patiënt in het gedrang brengen", zegt doctoraatsstudent Jochen Bergs van universiteit Hasselt. "De oorzaak van complicaties tijdens of na een operatie is doorgaans niet te wijten aan gebrekkige kennis of kunde van het operatieteam."

Halvering

"Ons onderzoek toont aan dat, vóór de WHO-checklist, gemiddeld 17 op 100 patiënten complicaties kregen die verband hielden met de chirurgische ingreep. Het gebruik van de checklist halveert dit aantal, naar 8 op 100 patiënten", aldus Jochen Bergs.

Mede onder impuls van deze inzichten, heeft de Vlaamse overheid het gebruik van de checklist in de operatiekamer opgenomen in haar nieuw toezichtsmodel voor de ziekenhuizen. "Daarmee verplicht de overheid het gebruik van de checklist - een goede zaak voor de kwaliteitsdynamiek die zich reeds fors heeft ingezet in de zorgsector", zegt prof. dr. Dominique Vandijck.