Slapen helpt hersenen grote schoonmaak te houden
We weten nog lang niet welke functies slapen allemaal heeft, maar het staat nu wel vast dat de slaap onontbeerlijk is om giftige stoffen te verwijderen die zich overdag in de hersenen opstapelen ten gevolge van de hersenactiviteit.
Het lymfesysteem ruimt celafval in het lichaam op, maar niet in de hersenen. Die staan op zichzelf en hebben een eigen opruimsysteem, het 'glymfatisch stelsel', dat tien keer actiever is wanneer we slapen dan wanneer we wakker zijn.
Amerikaanse onderzoekers hebben deze schoonmaak in de hersenen nu voor het eerst kunnen waarnemen met behulp van een nieuwe beeldvormingstechniek gebruikt bij muizen. Het mechanisme maakt integraal deel uit van de bloedsomloop van de hersenen. Het pompt het cerebrospinaal vocht door het weefsel en zuivert het. Afval wordt via het bloed naar de lever gevoerd die het verwijdert.
Daarnaast ontdekten dr. Maiken Nedergaard en haar collega's dat bepaalde hersencellen, de gliacellen, tijdens de nacht tot 60% kleiner worden, waardoor toxische stoffen, zoals het bèta-amyloïdeiwit, gemakkelijker en sneller kunnen worden verwijderd.
Deze ontdekking zou kunnen helpen om de biologische functies van de slaap beter te begrijpen en behandelingen te vinden tegen neurodegeneratieve aandoeningen zoals alzheimer. Nieuwe potentiële behandelingen zullen zich in het bijzonder op de gliacellen richten.
(referentie: Science, 18 oktober 2013, DOI: 10.1126/science.1241224)