Einde van vrije artsenkeuze in Nederland?
Als het aan minister van Volksgezondheid Edith Schippers (VVD) ligt, moeten Nederlanders die op bezoek gaan bij een arts die geen contract heeft met een zorgverzekeraar, de consultatie straks volledig zelf betalen. Een maatregel waarmee ze de keuzevrijheid van patiënten voor deze of gene zorgverstrekker, ernstig dreigt te verstoren.
Wanneer een patiënt in Nederland op consultatie gaat bij een arts die een contract heeft met een zorgverzekeraar, neemt die laatste de kosten van dat bezoek volledig op zich. Maar ook wanneer de geconsulteerde 'zorgaanbieder' géén contract heeft met een verzekeraar, neemt de verzekeringsinstelling een groot deel van de kosten op zich - doorgaans 70 à 80%. Althans voorlopig nog. Minister van Volksgezondheid Edith Schippers diende immers een wetsvoorstel in om de verzekeraars zelf te laten bepalen voor welk bedrag ze tussenkomen als klanten een arts raadplegen waarmee geen contract bestaat. En dat kan wel eens een pak lager uitvallen dan nu het geval is.
Dwingen
Als het voorstel erdoor komt, betekent dat de facto het einde van de vrije artsenkeuze in Nederland. In dat geval moeten patiënten met een basis naturapolis die een bezoek brengen aan een arts zonder contract met een zorgverzekeraar, het verschuldigde bedrag misschien volledig zelf ophoesten. Zorgverzekeraars kunnen hen zo financieel 'dwingen' om enkel nog voor zorgverstrekkers te kiezen die wel een overeenkomst hebben met een verzekeringsinstantie. "De enige keuzevrijheid die de patiënt dan nog rest, is de keuze voor de zorgverzekeraar", stelt het CDA, dat zich samen met de PVV en D66 tegen het idee kant.
De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) lijkt de hervormingsplannen evenmin te steunen, zo leert haar rapport over de stand van de zorg in 2012 ons. Daarin schreef ze dat verzekeraars de kans niet mogen krijgen om zorg geleverd door niet-gecontracteerde zorgaanbieders, helemaal niet te vergoeden. Op die manier gijzelen ze immers niet enkel de patiënten, maar zetten ze ook de zorgverstrekkers onder druk om alsnog een contract met hen af te sluiten.
Tot slot zou minister Schippers met deze ingreep ook een rem zetten op innovatie in de zorg, klinkt het. Zorgverzekeraars hebben te weinig tijd en inhoudelijke kennis om ieder initiatief op prijs en kwaliteit te beoordelen, stellen zorgondernemers, en bovendien hebben ze enkel oog voor de 'grote jongens'. Jonge, kleine of vernieuwende spelers zullen zich dan ook logischerwijs moeten aanpassen aan de prijszettingen met grotere spelers, waardoor hun dynamiek in gevaar komt.
Achterpoortje gesloten?
Een achterpoortje voor patiënten in dit verhaal zouden de restitutiepolissen(1) kunnen zijn. Die zijn iets duurder dan de basis naturapolissen, maar verzekeren wel de volledige terugbetaling van zorg. Ook als die van niet-gecontracteerde zorgverstrekkers komt. De kans bestaat evenwel dat dat achterdeurtje binnenkort op slot gaat. Het kabinet wil de restitutiepolis (die sowieso al door minder en minder zorgverzekeraars wordt aangeboden) immers afschaffen vanaf 2014...
Tijs Ruysschaert
1. In 2012 hadden 8,3 miljoen verzekerden (50%) een naturapolis, 4,3 miljoen verzekerden (26%) een restitutiepolis en 4 miljoen verzekerden (24%) een combinatie van natura en restitutie.