Progressievrije overleving (PFS). Is dat alles?
De oncologie is op een kruispunt gekomen: klinisch onderzoek, belofte van gepersonaliseerde geneeskunde en substitutieparameters - surrogate endpoints - (beschouwd als een klinisch voordeel) komen eindelijk bij elkaar. Waarom dan genoegen nemen met de PFS? Waarover gaat het ? De patiënt of de tumor ?
Als oncoloog moeten we het reële klinische voordeel van een behandeling voor een patiënt kunnen vertalen als een evenwicht tussen doeltreffendheid van de behandeling voor de patiënt zelf en tegen de tumor.
Wat meet de PFS?
De progressievrije overleving is van toepassing op nieuwe laesies, op de toename van de grootte van meetbare doellaesies op basis van de RECIST-criteria, op de duidelijke toename van niet-doellaesies, en op de toename van tekens of symptomen van de ziekte zelf zonder kwantitatieve verandering in de kwantitatieve maatstaven.
En de toekomst?
Paradoxaal genoeg is de PFS voor een groot stuk opgebouwd rond subjectiviteit en zijn vervangende parameters van de biologische activiteit (tumorprogressie) noodzakelijk. Dat is nog belangrijker voor het definiëren van tumorstabiliteit. Zo worden veranderingen in de micro-omgeving van de tumor en het effect van stamcellen op de complexe entiteit die een stabiele ziekte is, niet geëvalueerd volgens de RECIST-criteria.
Referentie : Provenzano AF. Clinical Trials, Predictive Factors, and Endpoints: Current and Future Challenges. ASCO Connection, November 2012.