Nederlandse zorgverzekering is niet het voorbeeld
Amerikaanse politici verwijzen graag naar Nederland als voorbeeld voor de organisatie van de ziekteverzekering. Maar volgens Amerikaanse deskundigen heeft het Nederlandse model gefaald.
In 2006 werd de Nederlandse ziekteverzekering hervormd. Een commentaarstuk dat pas in de New England Journal of Medicine verscheen, legt deze hervorming op de weegschaal gelegd,... en bevindt ze te licht.
'Privatisering'
Tot voor 2006 had Nederland een gemengd systeem: het grootste deel van de bevolking werd verzekerd door de overheid, de rest moest een private verzekering kopen.
Vanaf 2006 werd de ziekteverzekering helemaal geprivatiseerd. De verzekeringsinstellingen mogen geen klanten weigeren. De overheid betaalt een 'verevening' aan de verzekeraars op grond van het risicoprofiel van de bij hen verzekerde bevolking.
Alle Nederlanders betalen een vaste premie aan hun ziekteverzekeraar, terwijl ook een deel van hun inkomen wordt afgehouden voor de zorgverzekering. Voor tandverzorging en voor fysiotherapie moeten Nederlanders zich apart verzekeren. Ook langdurige zorg wordt geregeld via een apart systeem.
Meer kwaliteit voor minder geldDe bedoeling van de hervorming was om de concurrentie tussen de ziekteverzekeraars te laten spelen. Dat moest de kosten voor gezondheidszorg in de hand te houden, de keuze voor patiten vergroten, en de kwaliteit en patitgerichtheid van de zorg verbeteren. De ziekteverzekeraars sluiten contracten af met zorgleveranciers en proberen hun klanten de beste kwaliteit te bieden.
Maar de Amerikaanse commentatoren stellen vast dat de kosten van de Nederlandse gezondheidszorg sinds 2006 jaarlijks met 5% zijn blijven stijgen. De bijdrage van de Nederlandse gezinnen aan hun ziekteverzekering nam sinds 2006 met 41% toe. Nederland besteedt nu 14,8% van zijn BBP aan gezondheidszorg en welzijn.
Meer keuze voor de verzekerden was een basisdoelstelling, maar in werkelijkheid zijn er maar vier grote verzekeraars die zowat 90% van de bevolking als klant hebben. Bijna iedereen blijft bij zijn verzekeraar. En als men toch van verzekeraar verandert, is dat meestal een beslissing van de werkgever.
Bureaucratie
Meer dan 40% van de Nederlandse gezinnen krijgt een tegemoetkoming van de overheid om hun ziekteverzekering te kunnen betalen. Dat brengt heel wat extra administratie mee voor de overheid, die 600 nieuwe ambtenaren moest aanwerven om dit te controleren en bij te houden.
Hoewel het aantal Nederlanders zonder ziekteverzekering na de hervorming is afgenomen, neemt het aantal mensen die hun bijdragen niet tijdig betalen toe. De overheid is moeten bijspringen en probeert dit nu te verhalen op de wanbetalers.
Retoriek
Amerikaanse politici die zich inspireren op het Nederlandse voorbeeld - vooral de Republikeinse tegenstanders van Obama - worden volgens de commentatoren misleid door Nederlandse retoriek. Die verbergt de werkelijkheid: het zogenaamde competitieve systeem blijft in hoge mate berusten op overheidsregulering.
De Nederlandse overheid - zoals regeringen in de rest van Europa, in Canada en Japan - beheert de budgetten, legt de prijzen vast, controleert de factuur en stelt wel eens paal en perk aan de toepassing van dure technieken. De Nederlandse overheid zorgt er vooral met groot succes voor dat de Nederlander, wanneer hij eenmaal verzekerd is, nog maar weinig bijbetaalt voor zijn gezondheidszorg.
De Amerikaanse politici moeten zich beter rekenschap geven van hoe het systeem werkelijk in elkaar zit, besluiten de commentatoren. En vooral: de zogezegde invoering van meer concurrentie in Nederland heeft de doelstellingen niet gehaald.