Studiedag luchtverontreiniging en gezondheid
Zaterdag organiseert de Koninklijke Academie voor Geneeskunde van België een studiedag over luchtverontreiniging. Prof. Ben Nemery, die van het onderzoek naar de gezondheidseffecten van luchtverontreiniging een van de speerpunten van de research aan de KU Leuven maakte, licht de opzet van de studiedag toe.
In zijn eigen bijdrage zal Prof. Nemery de historische en internationale context schetsen: "Het is dit jaar juist tachtig jaargeleden dat M. Firket zijn rapport publiceerde over de wintersmog die een verhoogde sterfte veroorzaakte in de corridor tussen Luik en Hoei." Na de jaren '50 nam de industrie en stedelijke luchtpollutie spectaculair snel af. "Jarenlang was luchtverontreiniging een non-issue. In de jaren '80 bleek dat de luchtverontreiniging nog steeds een invloed had op de morbiditeit en de mortaliteit, op korte en op lange termijn. In de jaren '90 werd duidelijk dat de mortaliteit als gevolg van de luchtverontreiniging vooral cardiaal was." De belangrijkste factor hierbij in onze contreien is vooral het fijn stof en deze hangt sterk samen met het dense verkeer.
De studiedag zal vooral ook op deze verontreiniging door micropartikels focussen. Frans Fierens van de Vlaamse Milieu Maatschappij zal het hebben over de huidige luchtkwaliteit. Hij komt de activiteit van Ircel toelichten, het meetnet dat zeer performant de toestand van de lokale luchtkwaliteit in heel Belgiop de voet volgt; en accurate voorspellingen doet. Die metingen werpen zeker vruchten af, zoals Frans Fierens wellicht zal aantonen.
Epidemiologisch en dierexperimenteel onderzoek
Tim Nawrot van de Universiteit van Hasselt, maar ook nog verbonden aan de dienst van Prof. Nemery, zal een synthese geven van de resultaten van het epidemiologische onderzoek. Daarbij zijn er ook resultaten van nieuwe studies te melden, over de negatieve effecten van luchtverontreining op de mortaliteit bij zeer jonge kinderen, bij mensen die een longtransplantatie kregen, en bij diabetici. De laatste studie illustreert vooral de pro-inflammatoire en protrombotische effecten van luchtverontreiniging.
Dr. Harrie Dewitte geeft uitleg bij een onderzoek naar de gezondheidseffecten van de luchtverontreiniging in Genk. Hierbij werden de effecten op de bevolking bekeken vanuit een ander perspectief, namelijk dat van de eerste lijn.
Marc Hoylaerts van de KU Leuven zal de mechanische aspecten van de invloed van luchtverontreining op de gezondheid belichten. De longen fungeren als een toegangspoort. Dieselpartikeltjes, bijvoorbeeld, hebben effecten op de bloedplaatjes en werken hemostase en coagulatie in de hand. Deze inzichten uit (dier)experimenteel onderzoek verhelderen het verband tussen blootstelling aan fijn stof en de cardiovasculaire sterfte. Tien jaar geleden werden bij dit verband nog grote vraagtekens gezet.
Beleid
De laatste spreker van de studiedag, ten slotte, is Bert Brunekreef van de Universiteit van Utrecht - wellicht een wereldautoriteit. Hij zal het hebben over de ontwikkeling van normen voor een toelaatbare luchtverontreiniging op grond van de epidemiologische gegevens, en vooral de gebrekkige vertaling daarvan naar de regelgeving op Europees niveau. De visie van gezondheidsdeskundigen botst vaak met andere belangen, met name economische. Daardoor gedoogt de maatschappij in sommige gevallen toch nog voor de gezondheid gevaarlijke situaties.
De studiedag zal afsluiten met een discussie. De Koninklijke Academie voor Geneeskunde heeft een adviesbevoegdheid naar de Vlaamse, de federale en de Europese overheden. Prof. Nemery hoopt dat de studiedag niet alleen zal uitmonden in een intern standpunt van dit adviesorgaan. Hopelijk zit er stof genoeg in voor een publiek statement.