Nederland, dumpingland voor geneesmiddelen
Nederlanders ondervinden elke dag de perverse effecten van het preferentiebeleid voor geneesmiddelen waar voormalig minister van Volksgezondheid Ab Klink hen mee opzadelde. Apothekers kunnen honderden patiënten per dag niet voorzien van 'preferente geneesmiddelen'. Dat blijkt uit een onderzoek van de Nederlandse tv-omroep NOS.
Voorkeurs- of preferente geneesmiddelen zijn medicijnen met vervallen octrooi die veel worden gebruikt. Alle farmaceutische bedrijven produceren dergelijke middelen, zoals cholesterolverlagers, maagzuurremmers, pijnstillers en sommige antibiotica. Sinds juli 2008 vergoeden zorgverzekeraars van al die middelen alleen nog het goedkoopste merk: dat wordt dan het voorkeursmiddel.
Alles of niets
Het preferentiesysteem is de Nederlandse variant van het kiwimodel, met het verschil dat Nederland voor een periode van zes maanden enkel de goedkoopste molecule terugbetaalt. Het principe is dat van 'the winner takes it all'. Producenten halen alleen een tender binnen als ze bereid zijn hun geneesmiddelen aan dumpingprijzen te leveren. Zes maanden later volgt alweer een nieuwe aanbesteding met mogelijk een andere 'winnaar'. En zo gaat dat maar door.
Er hoeft geen tekening bij dat het preferentiesysteem een neerwaartse spiraal van steeds lagere winstmarges in gang heeft gezet. Maar ook de doorsnee Nederlander ondervond al snel dat het spelletje 'big farma pesten' waar de overheid zich toe verlaagde, onaangename neveneffecten teweegbracht. Om de zes maanden omschakelen naar een ander geneesmiddel is nu eenmaal geen pretje.
Kopje onder
Dat de Nederlandse variant van het kiwimodel op middellange termijn de hele industrie kopje onder zou duwen, was perfect te voorspellen. Het Nederlandse geneesmiddelensysteem is al dermate ontwricht dat apothekers elke dag honderden patiten met lege handen naar huis moeten sturen. Reden? Het preferente geneesmiddel dat ze nodig hebben, is niet leverbaar.
Die patiten krijgen dan een vervangend middel mee, met dezelfde werkzame stof maar met een andere vorm of kleur. Verwarring troef bij de patit die zijn geneesmiddelen niet meer herkent en ze fout gaat gebruiken.
De NOS schatte dat er een maand geleden maar liefst 150 preferente geneesmiddelen niet voorradig waren in de Nederlandse apotheken. De leveringsproblemen ontstaan omdat het preferentiesysteem de fabrikanten dwingt hun medicijnen tegen een extreme bodemprijs aan te bieden. Halen ze de aanbesteding binnen, dan dumpen ze alleen de voorraden die ze nog hebben. Vervolgens weigeren ze tegen diezelfde prijs nieuwe geneesmiddelen te produceren omdat ze daar geen halve cent aan verdienen.
Concurrentie om zeep
De Nederlandse apothekersbond voorspelde al dat het preferentiebeleid geen lang leven beschoren zal zijn. "Het systeem heeft gezorgd voor zeer lage prijzen met als gevolg dat Nederland nu een dumpingmarkt is geworden voor de industrie", aldus een woordvoerder. "Uiteindelijk help je daardoor de concurrentie om zeep. Bedrijven vallen om, waardoor je niet bereikt wat je wilde bereiken: marktwerking. Want daarvoor heb je die bedrijven juist nodig."