Biechtgeheim absoluut, medisch geheim relatief
In de marge naar het onderzoek-Vangheluwe werd de status van het biechtgeheim vergeleken met die van het medisch beroepsgeheim. Er bestaan wel degelijk verschillen.
Toen bekend werd dat Roger Vangheluwe de feiten waarvan hij beschuldigd werd, had opgebiecht bij een biechtvader, gingen hier en daar stemmen op om die biechtvader eens aan de tand te voelen. Gemakshalve vergaten die stemmen het absolute karakter van het biechtgeheim. Dat absolute karakter moet het sacrament van de biecht beschermen. Wie het biechtgeheim schendt, haalt de fundamenten van de Kerk onderuit. Op die schending staan zware straffen, schrijft onder meer kerkjurist Kurt Martens (Catholic University of America) in De Standaard (1).
Hij is niet de enige die er zo over denkt. Zelfs vooraanstaande vrijzinnigen zijn die mening toegedaan, precies om de godsdienstvrijheid te beschermen.
Eerder al, in nog 'onverdachte tijden', werd het biechtgeheim vergeleken met het medisch beroepsgeheim. "Daar waar de absolutistische opvatting over het beroepsgeheim in 2005 geen aanhangers meer heeft, is het enige beroepsgeheim dat nog absoluut lijkt, dat van de priester. Met name het door het kerkelijk recht beschermde biechtgeheim." (2)
BelangenafwegingOok onder medici overheerst de opvatting dat het medisch beroepsgeheim niet boven alles verheven is. Recente Ordeadviezen bevestigen die stelling. Denk maar aan het standpunt van de Orde over het beroepsgeheim en aids: "Ook de Nationale Raad is van oordeel, zoals uit eerder uitgebrachte adviezen blijkt, dat het beroepsgeheim geen absoluut karakter heeft en dat in bepaalde omstandigheden andere waarden op het beroepsgeheim kunnen primeren. Wel is het essentieel dat een door een arts ingeroepen rechtvaardigingsgrond met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid zal geaccepteerd worden door de tuchtrechter, de strafrechter en de gemeenschap." (3)
Het medisch beroepsgeheim belandde dus in de sfeer van de belangenafweging. Telkens moet men zorgvuldig afwegen of de patit wel gebaat is bij het medisch geheim. Niet altijd is die afweging eenvoudig te maken. Wat bijvoorbeeld als de goede werking van de gezondheidszorg gebaat is met de onthullig van een geheim, maar tegelijk die onthulling ingaat tegen de belangen van de individuele patit? Sommigen menen dat die afweging de deur opent voor rechtsonzekerheid en willekeur. Vandaar het pleidooi om een waardenhiarchie op te stellen waaraan de rechter zich moet houden.
Het biechtgeheim daarentegen staat boven elke belangenafweging. Diegene die biecht, plaatst zich in een relatie met iets hogers. Wat overigens niet wegneemt dat hij gebonden is aan boetedoening (penitentie). In dat opzicht rijzen terechte vragen bij het gedrag van Vangheluwe.