The Wishing Tree Box opent moeilijke gesprekken
UCLL-studenten ontwikkelen tool voor palliatieve patiënten in ZOL
"Je zit tegenover een arts en dan vallen die woorden: 'We kunnen u niet meer genezen'." Voor palliatieve patiënten volgen daarna vaak prangende vragen. Hoeveel tijd heb ik nog? Welke beslissingen kan ik nog nemen? En wat moet ik tegen mijn kinderen zeggen? Vanuit die kwetsbare realiteit gingen studenten van Hogeschool UCLL, samen met Ziekenhuis Oost-Limburg, op zoek naar een tool die patiënten, families en zorgverleners houvast biedt.
Overspoeld door emoties
Het project werd toegelicht door Melissa Reymen, lector verpleegkunde aan Hogeschool UCLL en leerzorgspecialist aan Ziekenhuis Oost-Limburg, en Inge Smolders, lector Biomedische Wetenschappen aan Hogeschool UCLL. Tijdens het symposium 'De rol van de onderneming in het technisch onderwijs' vertelden zij hoe studenten via een praktijkgerichte challenge aan de slag gingen met een concrete zorgvraag uit het werkveld.
"Tegelijk word je overspoeld door emoties en gevoelens die je nauwelijks onder woorden kunt brengen. En juist die gesprekken, die zo belangrijk zijn, worden soms vermeden." Dat is volgens Reymen de dagelijkse realiteit op de afdeling oncologie in het Ziekenhuis Oost-Limburg.
Maar niet alleen patiënten worstelen met die situatie. Ook families willen hun steun betuigen en zitten met veel vragen en bezorgdheden, maar weten vaak niet goed waar te beginnen. "En dan zijn er nog de verpleegkundigen en zorgverleners, die elke dag balanceren tussen medische zorg enerzijds en menselijkheid, nabijheid en tijd anderzijds", vertelt Reymen.
Van zorgvraag naar concrete tool
Om de ondersteuning van zowel palliatieve patiënten als hun naaste te verbeteren, deed het Ziekenhuis Oost-Limburg een beroep op studenten van Hogeschool UCLL. "Het doel van het project is een tool te ontwikkelen die zowel informatieve als emotionele ondersteuning biedt. Daarbij wordt er respectvol omgegaan met gevoelige thema’s als euthanasie of palliatieve sedatie."
Hoewel Reymen merkt dat vooral nieuwe verpleegkundigen het moeilijk vinden om zulke gesprekken met patiënten aan te gaan, moet het project ook ondersteuning bieden aan meer ervaren verpleegkundigen. "Zo creëer je uniforme kennis en een uniforme werkwijze, en krijgt elke patiënt de best mogelijke kwaliteit van zorg."
Het onderdeel heet Challenge your Talents, en studenten worden dus uitgedaagd om met échte challenges uit het werkveld aan de slag te gaan. "Om hen tot reële praktijkcases te brengen, doen we een oproep naar het werkveld. Zij leveren dan dagdagelijkse issues aan, waar men mee worstelt en soms de tijd niet heeft om zichzelf te verdiepen in mogelijke oplossingen."
Concreet gaan studenten gedurende vijf weken in groepjes van vijf aan de slag. "Het traject dat ze doorlopen is tweeledig: we zetten in op het proces: wat is een goed team? Hoe leg ik de juiste mindset aan boord? Welke kwaliteiten heb ik die een team kunnen versterken? In dat proces worden ze begeleid door een docent. We lieten ons hier inspireren door Unicorn, een adviesbureau dat bedrijven helpt om teams met impact samen te stellen", legt Inge Smolders uit. "De studenten denken na over persoonlijk leiderschap: wie kan ik zijn binnen een team?"
Partner tijdens Challenge your Talents is Vlajo. "Zij nemen ons mee in het hele traject rond ondernemerschap. We willen studenten goesting geven om te ondernemen", klinkt het bij Smolders. Door de combinatie van de kennis rond teamwork en de expertise van Vlajo rond ondernemerschap kunnen de studenten streven naar meer kwaliteit in de zorg. Vijf weken lang volgen ze workshops en aan het einde van het traject pitchen ze hun project voor een jury.
"Studenten durven soms vastgeroeste denkpatronen te doorbreken" - Melissa Reymen
The Wishing Tree Box
Een van de groepjes ontwikkelde binnen deze samenwerking The Wishing Tree Box, bedoeld om ongeneeslijk zieke patiënten en hun familie te ondersteunen in de palliatieve fase. In de box zit onder meer een boompje voor op het nachttafeltje, waaraan de patiënt blaadjes kan hangen met thema’s waarover hij graag wil praten. Zo wordt het voor verpleegkundigen en andere zorgverleners eenvoudiger om aan te voelen waarover de patiënt wil praten en kunnen ze moeilijke gesprekken op een warme manier openen.
Daarnaast bevat de box een notitieblokje en pen om vragen of gedachten vooraf neer te schrijven, een doosje met zaadjes dat de familie na het overlijden kan zaaien, en een boekje ‘dicht bij mij’ waarin de patiënt persoonlijke antwoorden kan achterlaten voor zijn naasten.
Ook zijn er ringmappen met flashcards met veelgestelde vragen en informatie over verschillende onderwerpen. Verpleegkundigen beschikken over dezelfde kaarten en krijgen zo houvast om gesprekken op een warme en gepaste manier te begeleiden.
Uitdagingen
Zo’n challenge loopt niet altijd van een leien dakje, weet Reymen. "Van de 15 à 20 groepjes die aan de slag gaan, zijn er misschien 1 à 2 die echt tot een oplossing komen." Vaak blijft het project op conceptueel niveau hangen en moet het achteraf nog verder worden uitgewerkt.
Dat is ook normaal, want de studenten krijgen slechts vijf weken de tijd. Maar het vraagt ook een tijdsinvestering achteraf. "The Wishing Tree Box werd een tijdje geleden ontwikkeld, maar is nog altijd niet geïmplementeerd op onze afdeling", vertelt Reymen. Volgens haar heeft dat veel te maken met het financiële aspect. "We zijn nog op zoek naar hoe we dit project kunnen financieren."
Bovendien hebben de verschillende partijen soms andere verwachtingen. Het werkveld wil iets dat volledig geïmplementeerd kan worden, zoals The Wishing Tree Box. De hogeschool kijkt eerder naar hoe de studenten zijn gegroeid en wat ze kunnen meenemen naar het werkveld. Dat maakt de verwachtingen soms complexer.
Daarnaast is het een uitdaging om het hele team mee te krijgen. "Bij ons was dat geen probleem. Iedereen was super enthousiast. Maar dat is niet altijd zo bij implementatievernieuwing. Soms vraagt het tijd om je team mee te krijgen", aldus Reymen.
Frisse blik
Maar waarom is het voor het werkveld zo belangrijk om betrokken te zijn bij zulke projecten? Een eerste reden is de frisse blik van studenten. "Ze kijken op een heel nieuwe manier naar dingen. Ze durven soms vastgeroeste denkpatronen te doorbreken", vertelt Reymen. Net de meest creatieve oplossingen ontstaan door out of the box te denken.
Ten tweede leert het werkveld potentiële toekomstige werknemers kennen. "Wij leren de studenten kennen, maar de studenten leren ons ook als werkveld kennen. Ze ontwikkelen een professionele attitude en maken kennis met de dagelijkse werking."
"We hebben vaak dromen of projecten die we willen realiseren, maar soms ontbreekt de tijd om die uit te werken. Studenten zijn dan de ideale persoon om met onze probleemstelling aan de slag te gaan. Al is het maar voorbereidend werk, je kan er altijd iets uit meenemen naar de praktijk", besluit Reymen.
