Stapsgewijs naar een nieuw financieringsmodel
Op vraag van de Belgische vereniging van ziekenhuisdirecteurs en de Bvas vergeleek Antares Consulting de ziekenhuisfinanciering in drie landen. Bedoeling is een aanzet te formuleren voor een hervorming van het systeem.
Het onderzoek van Antares Consulting gaat uit van meerdere vaststellingen: het Belgische financieringssysteem raakt in ademnood, het mist transparantie, leidt tot perverse effecten en zorgt voor ontevredenheid bij alle partijen. Ander belangrijk punt: het Belgische DRG ( Diagnosis Related Groups)-systeem is eigenlijk geen DRG-systeem. "Het vertegenwoordigt slechts 20% à 30% van de ziekenhuisinkomsten. Het wordt gebruikt voor de financiering van het BFM (Budget Financiële Middelen), de geneesmiddelen en de honoraria, maar met regels die verschillen van de ene bron tot de andere. Het gebruikte classificatiesysteem komt uit de Verenigde Staten en houdt weinig rekening met de Belgische bijzonderheden", benadrukken de auteurs.
Ondanks gemeenschappelijke beginselen kunnen de op DRG's gebaseerde financieringsmodellen van land tot land verschillen qua architectuur en opzet, preciseert Antares Consulting. Daarom kwam er deze uitvoerige analyse van drie landen waar het systeem recent werd ingevoerd: Duitsland, Frankrijk en Zwitserland
From volume to value
Momenteel zijn er drie belangrijke internationale trends in de ontwikkeling van de financieringsmethoden.
1. De nieuwe financieringsmodaliteiten van de afgelopen jaren leggen het risico sterk bij de zorgverlener. Bedoeling is om het zorgaanbod te versterken door een integratie van actoren aan te moedigen en vermijdbare handelingen te verminderen.
2. Deze risico-overdracht naar zorgverleners betekent dat alle zorgaanbieders over alle zorgfasen heen onderling moeten afstemmen en coördineren. Dat leidt tot hogere efficiëntie, lagere kosten en kwaliteitsverbetering. Afhankelijk van de mate van maturiteit, bevorderen deze financieringsmethoden ook de integratie van preventiestrategieën.
3. De nieuwe modaliteiten vormen een nieuwe logica waarbij 'goed handelen' primeert op volume. Met andere woorden, openstaan voor het concept Value-Based HealthCare (VBHC). Dit laat toe de zorgverlening te richten op de activiteiten met de best mogelijke resultaten op het gebied van gezondheid, met dus hoogste pertinentie voor een patiënt en voor elke gemaakte uitgave.
Sterke afstemming
Antares Consulting nam ook de vergoeding van de beroepsbeoefenaars onder de loep. "Het financieringsmodel van de ziekenhuizen moet afgestemd zijn op het vergoedingssysteem van de beroepsbeoefenaars. De twee systemen dienen duidelijk onderscheiden te worden, maar met een sterke afstemming betreffende doelstellingen en gehanteerde logica."
De auteurs wijzen op de negatieve aspecten van het systeem: een vergoeding voor beroepsbeoefenaars gericht op volume; ongewenste afstemming vanwege de actoren om meer te presteren; gebrek aan harmonisatie en transparantie; grote ongelijkheid in de vergoeding per specialisatie; gebrek aan erkenning van bepaalde specialismen; fiscale regelgeving die tot distorsies kan leiden.
Het financieringsmodel dient te veranderen en zich te aligneren op de algemene trend: ' bundled payments', doelmatigheid van het zorgaanbod binnen de logica van een zorgtraject... (zie grafiek).
Achterstand inhalen
Op basis van deze vaststellingen is de implementatie nodig van een hervormingsplan om de achterstand in te halen en stapsgewijs een nieuw financieringsmodel te definiëren, luidt het. "In België is er momenteel een kloof tussen de complexiteit van de financieringsmodaliteiten en de verwachtingen van het systeem. Een fundamentele sprong voorwaarts is vereist."
Daarvoor kan in het buitenland inspiratie worden opgedaan. "Om de achterstand op te vangen, zijn snelle hervormingen nodig met de overgang naar een 'all in' DRG-systeem. Tegelijk moeten pilootprojecten worden opgestart met nieuwe financieringsmethoden van het type 'bundled payments'."
Om snel te kunnen hervormen, moeten er dringend drie werven opgestart worden, adviseert Antares Consulting. Ten eerste: de ontwikkeling van een schaduwfinancieringssysteem op basis van DRG's als noodzakelijke stap voor toekomstige 'bundled payments'. Zo kunnen de ziekenhuizen zich progressief aanpassen.
Vervolgens dienen de nodige elementen voorbereid te worden voor de opbouw van de 'bundled payments'.
Ten slotte is een aanpassing vereist van de regelgeving, instrumenten en vaardigheden (gericht op resultaten in plaats van op structuren). "Die wijziging kan in minder dan zes jaar doorgevoerd worden!", stelt Antares Consulting, dat meteen ook een tijdslijn voorstelt voor alle belangrijke fasen.
Dit rapport van een 100-tal pagina's werd voorgesteld door Eduard Portella en Marc Van Uytven op een virtueel symposium van de BVZD op 30 maart. Ziekenhuisbeheerders en artsen namen deel: Paul d'Otreppe, Philippe De Vos, Gilbert Bejjani, Eric Christiaens, Peter Fontaine en Katrien Bervoets. Tijdens het debat konden de sprekers antwoorden op de vragen over het voorgestelde model.
Portella E., Le Grand S., Van Uytven M., Barrubés J. Vergelijkende analyse van de financieringsmethoden voor ziekenhuizen en de toekomstperspectieven voor België. Brussel: Antares Consulting, Bvas, BVZD 2020. Het rapport is beschikbaar bij de BVZD.