Prikaccidenten: ziekenhuizen moeten de regels respecteren

"Een werkgever van personeel of (onder)aannemers die risico lopen op prikongevallen of blootstelling aan bloed e.d. moet een risicoanalyse uitvoeren, specifieke preventie- en veiligheidsmaatregelen in acht nemen, het personeel adequaat opleiden en informeren, en een meldings- en opvolgingsprocedure opzetten."

24 maart 2021

Zoals Cohezio, een Externe Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk, aanstipt bevat de wet op biologische agentia een hoofdstuk over de verplichtingen van de werkgever (ziekenhuis, zorginstelling) bij prikaccidenten en andere situaties waarin er sprake is van potentiële blootstelling aan bloed of een andere mogelijke bron van infecties.

In het kader van de risicoanalyse moet de werkgever zich houden aan artikel zeven van de Codex over het welzijn op het werk en aan een aantal verplichtingen. Voor elke activiteit die mogelijk een risico inhoudt door blootstelling aan biologische agentia, moet de aard, de mate en de duur van de blootstelling van werknemers bepaals worden om eventuele risico's voor de gezondheid of veiligheid van het personeel te evalueren. Ook moeten de te nemen maatregelen bepaald worden en de werknemers geïdentificeerd voor wie speciale maatregelen ter bescherming en gezondheidstoezicht nodig kunnen zijn.

Bij activiteiten waarbij er mogelijk blootstelling is aan biologische agentia van verschillende categorieën, dient de werkgever de risico's in te schatten op basis van het gevaar van alle aanwezige biologische agentia. Hij moet ook de frequentie van de evaluatie bepalen op basis van de resultaten.

De werkgever voert de risicoanalyse uit, in samenwerking met de bevoegde preventieadviseur en de bedrijfsarts, op basis van alle bestaande informatie, onder meer de classificatie van biologische agentia die een gevaar zijn of kunnen zijn voor de gezondheid, daarbij rekening houdend met de aanbevelingen van de bevoegde autoriteiten.

Opleiding = noodzakelijk

De Codex voor het welzijn op het werk voorziet dat de werkgever zijn personeel een adequate opleiding moet geven over de richtlijnen en de procedures in verband met verwonding en/of infectie door een scherp medisch voorwerp. Bijzondere aandacht moet bij de vorming ook gaan naar het juiste gebruik van elke scherp medisch voorwerp en de juiste verwijdering ervan, de risico's verbonden aan de blootstelling aan bloed en lichaamsvochten. Het personeel moet ook op de hoogte zijn van de preventiemaatregelen, waaronder de persoonlijke beschermingsmaatregelen en de te verstrekken vaccinaties, en de inhoud kennen van de meldings-, reactie- en de opvolgingsprocedures. En uiteraard moet het zorgpersoneel weten welke maatregelen te nemen in geval van een letsel. De wetgever vraagt ook dat de werkgever bijzondere aandacht schenkt aan de vorming van nieuwe en tijdelijke werknemers.

Het zorgpersoneel moet weten welke maatregelen te nemen in geval van een letsel. De werkgever moet ook bijzondere aandacht schenken aan de vorming van nieuwe en tijdelijke personeelsleden

Goede praktijken

In de brochure 'Aanbevelingen betreffende de preventie van accidentele contacten met bloed en andere lichaamsvochten in de verzorgingsinstellingen', wijst de FOD Volksgezondheid er op dat het leren en het toepassen van veilige werkmethoden essentieel zijn voor de preventie van accidenteel contact met bloed en andere lichaamsvochten.

Dit 'leren' houdt vaak een verandering in gedrag en discipline in. "Maar veranderen blijkt vaak moeilijk te zijn". Het ziet er naar uit dat het 'niet herkappen' van een naald een moeilijke handeling is om 'af te leren'. Er worden overigens tal van redenen aangevoerd om de beschermende maatregelen niet te respecteren: te weinig tijd, onpraktisch, belastend voor het werk, enz. Het is dan ook ook nuttig om bestaande procedures te blijven evalueren en aan te passen aan nieuwe technieken, zo luidt het advies.

De FOD Volksgezondheid somt een aantal goede praktijken op. Bij de voorbereiding moet men waken over het veilig transport van injecties met naalden. En bij het gebruik is het belangrijk om de naalden niet te herkappen. De voorkeur moet uitgaan naar 'no-touch' technieken. Weefsels, naalden en scherpe voorwerpen moeten zoveel mogelijk met instrumenten gemanipuleerd worden. Er moet gebruik gemaakt worden van een recipiënt of een schaal om het materiaal te transporteren om te voorkomen dat het materiaal van de ene hand naar de andere gaat. Er moet een veiligheidszone worden gecreëerd voor scherpe instrumenten.

Men moet er ook over waken dat er altijd een geschikte naaldcontainer in de directe omgeving is, zodat naalden onmiddellijk kunnen worden weggegooid. Het personeel moet de staat van de naaldcontainer bij het eerste gebruik controleren en voorkomen dat hij te vol zit. De naaldhouder moet tijdens het transport afgesloten worden met de tijdelijke sluiting en definitief afgesloten worden bij de definitieve verwijdering. Aanbevolen wordt om scherpe voorwerpen na gebruik niet te breken. De gesloten naaldcontainers moeten onmiddellijk naar de container voor gevaarlijk medisch afval gebracht worden en bij het transporteren van de containers moet systematisch gebruik gemaakt worden van het handvat.

De Groupe d'études sur le risque d'exposition des soignants stelde een lijst op met veiligheidsmateriaal. U kunt de lijst raadplegen op www.geres.org. De handige lijst betreft helaas wel alleen materiaal dat beschikbaar is in Frankrijk.