Waar gaan de covid-19-miljarden naartoe?

"De ziekenhuizen ontvangen twee miljard voorschot voor de schade aangericht door covid-19. Dat is een legitieme dotatie. Hun rol in de eerste golf was immers cruciaal. Vaste kosten stegen snel en de logistieke capaciteit moest in ijltempo worden uitgebreid. Bovendien deden zich liquiditeitstekorten voor omdat courante pathologie werd uitgesteld. covidpatiënten belandden niet alleen op de spoed en IZ, maar ook op andere afdelingen."

Nicolas de Pape - 9 november 2020

Aan het woord is dokter Bert Winnen, tot voor kort kabinetschef bij de vorige minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Maggie De Block op een digitaal symposium van het artsensyndicaat Bvas. Het event op 3 oktober kreeg de steun van het blad De Specialist. Bvas-erevoorzitter dokter Marc Moens modereerde een panel van experts. Naast dokter Bert Winnen zetelden daarin onder meer Pedro Facon, tot voor kort algemeen directeur FOD Volksgezondheid, nu coronacommissaris, en administrateur- generaal van het Riziv Jo De Cock.

Onaangepaste ziekenhuisfinanciering

Pedro Facon erkende dat ziekenhuisfinanciering, onder meer via het Budget Financiële Middelen, absoluut niet is afgestemd op een pandemie. Om de extra kosten op te vangen, waren er extra maatregelen nodig. "We moeten dubbele stromen creëren op het vlak van persoonlijk beschermingsmateriaal en nadenken over een specifieke forfaitaire financiering, zowel voor intensieve zorg als voor andere afdelingen", benadrukte Pedro Facon.

Omdat de overheid geen duidelijk beeld heeft van de verdeling van de honoraria, meent Facon dat de steun moet worden verdeeld door de Medische Raad en gecontroleerd door een bedrijfsrevisor. De wettelijke basis zal solide zijn: artikel 101 van de wet op de ziekenhuizen. Dat laat toe de kosten van een epidemie ten laste van het ziekenhuisbudget te brengen via het Koninklijk Besluit van Bijzondere machten en het Ministerieel Besluit tot vaststelling van de voorwaarden van de hulp (in voorbereiding). Al deze besluiten moeten wel nog worden voorgelegd aan de Raad van State.

Partiële Riziv-doelstellingen

Concreet gaat het over een miljard voor de algemene ziekenhuizen in mei, 500 miljoen voor psychiatrische en algemene ziekenhuizen in juli en hetzelfde bedrag voor oktober. Waar komt dit geld vandaan? Van 'partiële Riziv-begrotingsdoelstellingen' in ruil voor 'minder uitgaven'.

Er vinden twee regularisaties plaats, voor het eerste en tweede semester van 2020: "De positieve bedragen (na vergelijking tussen het uitzonderlijke vervroegd bedrag door het ziekenhuis en het bedrag ontvangen in het kader van het eerste voorschot) worden vereffend voor eind 2020. De berekening staat gepland voor oktober/november voor het eerste semester en in maart-april 2021 voor het tweede semester van 2020", zegt Pedro Facon. "Het recupereren van negatieve bedragen gebeurt in het kader van het budget financiële middelen van 2023 in de vorm van een inhaalslag (onder deel C2) en de eindafrekening. Hierbij wordt rekening gehouden met de maximale factureringstijd voor ziekenhuizen die twee jaar bedraagt. Het bedrag wordt aangezuiverd in 2023. De berekening kan resulteren in een positief of negatief bedrag. Dit aanpassingsbedrag wordt via een inhaalbedrag in het budget financiële middelen aan alle ziekenhuizen in rekening gebracht."

Concreet gaat het over een miljard voor de algemene ziekenhuizen in mei, 500 miljoen voor psychiatrische en algemene ziekenhuizen in juli en hetzelfde bedrag voor oktober

De steun is specifiek bedoeld voor "de extra kosten die ziekenhuizen nodig achtten of opgelegd werden door de overheid, om deze nieuwe pathologie aan te pakken en om zich voor te bereiden op de buitengewone zorg van patiënten". Met name enerzijds de gevolgen van covid-19 op het budget financiële middelen, de forfaits voor het dagziekenhuis, geneesmiddelenforfaits en de Riziv-conventies en anderzijds de honoraria inclusief het deel daarvan dat de werking van het ziekenhuis gedeeltelijk financiert.

Infrastructuur, werkingskosten

De extra kosten die de steun dekt hebben betrekking op infrastructuur, werkingskosten (apparatuur, verbruiksgoederen, ICT, enz.), extra personeelskosten, specifieke covidkosten, spoeddiensten, andere diverse kosten en extra geneesmiddelenkosten. De vergoeding gebeurt in de vorm van forfaitaire bedragen (opstart, spoed, intubatie of niet, enz.). "Elk ziekenhuis documenteert de bijdrage van de erelonen en de FOD voert de verificatie uit op basis van de financiële gegevens van het meest recente boekjaar en dat is 2018. Bij een mismatch tussen beide berekeningen is de positie van de bedrijfsrevisor van het ziekenhuis doorslaggevend."

Alleen het aandeel van de specialisten in opleiding wordt rechtstreeks toegewezen. Voor het overige gebeurt de toewijzing door de Medische Raad in overeenstemming met de inspanningen van de artsen tijdens de epidemie en met voorrang voor de financiering van permanenties op spoed en op IZ.

Artsen en zorgverleners krijgen een vergoeding voor bijkomende taken veroorzaakt door de pandemie, zegt Jo De Cock. Er is ook bijstand voor de permanenties op afdelingen met patiënten met covid-19, voor extra activiteiten gerelateerd aan de coördinatie - het ziekenhuisnoodplan, de ontslagstrategie, capaciteitsplanning, enz. -, voor extra activiteiten op het gebied van ziekenhuishygiëne, infectiebestrijding, maatregelen voor de veiligheid van patiënten en medewerkers en ook voor assistenten en interventies bij het geven en volgen van opleidingen (zie kader).