De ecologische transitie
In verscheidene Belgische ziekenhuizen worden concrete initiatieven genomen om de energievoetafdruk van de zorgproductie te verminderen. Van de biomethanisatie van voedselafval tot het recupereren van pacemakers en de jacht op antibiotica in afvalwater.
Het bewustzijn om ziekenhuisactiviteiten te herzien, rekening houdend met de impact ervan op het milieu en op de samenleving, wordt almaar groter. Onlangs kwamen medewerkers van het CHU van Namen-Dinant en de Clinique Saint-Pierre van Ottignies samen om concrete maatregelen te bespreken die in hun instellingen werden geïmplementeerd als onderdeel van een ecologische transitie.
Groene maatregelen
Artsen, apothekers, verpleegkundigen, inkopers, diëtisten, bio- ingenieurs... zijn ervan overtuigd dat het hoog tijd is dat het ziekenhuis minder afval produceert en minder energie verbruikt. Deze uitwisseling van good practices kan een stimulans zijn voor collega's die nog niet weten hoe ze een ecologische transitie moeten aanpakken.
Tijdens de meeting werden verscheidene 'groene' maatregelen voorgesteld: wegwerpborden, -bekers en -bestek vervangen, het afvalwater beter filteren om te vermijden dat er antibiotica of ontstekingsremmers in terechtkomen, afval overal beter selecteren, medische apparaten en chirurgische tools recupereren en recycleren, informaticaprogramma's gebruiken die niet te veel energie verbruiken, koken met seizoensproducten, passieve gebouwen, zonnepanelen installeren, enz. Bepaalde eenvoudige initiatieven kunnen op dienstniveau worden genomen. Andere zijn complexer of vereisen een aanzienlijke investering.
Pedagogie
De projecten die de medewerkers voorstellen, worden voor het merendeel buiten de werkuren ontwikkeld. Bij een transitie is het belangrijk om na te denken over alle implicaties van de voorgestelde oplossingen en om zich te omringen met competente personen. Je moet ook constant je collega's en de 'gebruikers' bevragen opdat ze zich in de veranderingen vinden en deze aanvaarden om hun gewoonten aan te passen. Je moet ook een pedagogisch adequaat antwoord kunnen geven wanneer werknemers vragen stellen als ' moet ik met eigen borden of potjes naar het werk komen' of ' koop ik duurzame dozen in de cafetaria als ik voedingsmiddelen mee naar huis wil nemen'?
Het is tijd dat ziekenhuizen minder afval produceren en minder energie verbruiken
De Clinique Saint-Pierre organiseert regelmatig, tijdens de middagpauze, conferenties over de ecologische transitie. Het personeel kan er van gedachten wisselen over de evolutie en zelf projecten voorstellen. De vergaderingen zijn ook toegankelijk voor publiek.
Participatief financieren
In de moeilijke budgettaire context van ziekenhuizen, moeten ook de kosten van de ecologische transitie worden onderzocht. De ziekenhuizen kunnen wel de nodige creativiteit aan de dag leggen om het geld te vinden dat nodig is voor financiering van de transitie.
De Iris Ziekenhuizen Zuid hebben onlangs met een gespecialiseerd bedrijf onderhandeld over de gratis plaatsing en het onderhoud gedurende tien jaar van bijna 4.000 zonnepanelen op de daken van de gebouwen. Bovendien stelt een crowdfundingproject burgers (ziekenhuispersoneel, omwoners, gebruikers enz.) in staat om 20% van de fotovoltaïsche installatie te financieren.
Gespecialiseerde organisaties en bedrijven kunnen ziekenhuizen helpen om hun voetafdruk te verkleinen, bijvoorbeeld via Green Deals CirculairAankopen (GDCA), via Green Deals Duurzame Stedelijke Logistiek of via Greenitbelgium voor het recycleren van IT-materiaal.
Safer Pharma
Pauline Modrie, hoofd van het transitieproject bij Clinique Saint-Pierre beveelt van harte aan om de site Health Care Without Harm Europe (HCWHE) te consulteren, een coalitie van ziekenhuizen, NGO's, universiteiten, gezondheidswerkers die naar oplossingen zoeken voor de gezondheidssector als reactie op de opwarming van de aarde. Het behartigt de belangen van meer dan 36.000 ziekenhuizen en gezondheidscentra in 65 landen.
HCWHE lanceerde bijvoorbeeld de campagne Safer Pharma om Europese wetgevers en farmaceutische bedrijven aan te moedigen naar oplossingen te zoeken om farmaceutische pollutie te bestrijden.
Vandaag zitten er wereldwijd meer dan 600 geneesmiddelen en metabolieten in het milieu. De producten komen in alle stadia van hun levenscyclus in het milieu (via water, bodem, slib en organismen) en kunnen worden aangetroffen in drinkwater en zich ophopen in vis, groenten en vee. Het doel van de Safer Pharma-campagne is het milieu te beschermen tegen farmaceutische vervuiling en zorgprofessionals in staat te stellen hun stem op Europees niveau te laten horen over belangrijke milieuaangelegenheden.
Global Green and Healthy Hospitals, een project van de HCWHE, biedt ook webinars over ecologische transitie aan in het Engels en het Spaans.
www.greenhospitals.net