Een maatschappelijke evolutie
De overgrote meerderheid van de deelnemers aan de kwalitatieve studie van Akkanto, uitgevoerd in opdracht van Xperthis, is van mening dat digitalisering van de gezondheidszorg de patiënt meer in het centrum van de zorg zal plaatsen.
"De patiënt maakt vergelijkingen met andere sectoren en verwacht dezelfde service", stelt een stakeholder. "We hebben de fout gemaakt om ons te concentreren op de behoeften van artsen en niet genoeg op die van patiënten", zegt een andere expert.
Patiënten willen participeren, niet hoeven te wachten, begrijpen en controle te houden. Digitalisering voldoet aan deze verwachtingen omdat het connectiviteit, snelheid, transparantie en traceerbaarheid mogelijk maakt. En dat alles met begrijpelijke communicatie en duidelijke taal. Digitalisering kan de arts overigens niet vervangen: de arts kan niet louter tot taak hebben het aankruisen van vakjes in een patiëntendossier.
De ziekenhuizen staan voor een uitdaging. De patiënt verwacht van het ziekenhuis dezelfde diensten als van andere bedrijven: snelle reactie, reactiviteit, transparantie... De vergelijking valt niet altijd positief uit voor de ziekenhuizen. Men dient vanzelfsprekend te vermijden dat de patiënten te hoge verwachtingen hebben in artsen, bijvoorbeeld dat ze op al hun vragen een snel en duidelijk antwoord zouden krijgen. Het risico van een systeem met twee snelheden mag ook niet veronachtzaamd worden. Een systeem met aan de ene kant patiënten uitgerust met digitale tools, en aan de andere kant patiënten die er niet over beschikken. Bovendien zullen sommige ziekenhuizen sneller handelen dan andere bij het integreren van technologie. "Het is een kost, maar uiteindelijk winnen we", merkt een manager op.
De ziekenhuissector wordt grotendeels gefinancierd door de staat, wat een obstakel is voor de ondernemersgeest. Ziekenhuisdirecties moeten risico's nemen als ze willen investeren in digitalisering. Te veel ziekenhuizen geven er nog steeds de voorkeur aan om te digitaliseren op basis van de tools die al beschikbaar zijn in het ziekenhuis. Ze hebben onvoldoende vertrouwen in de industrie.
Een oplossing zou kunnen zijn dat de staat ervoor zorgt dat de digitalisering van de gezondheidszorg wordt vereenvoudigd en gekanaliseerd zodat geen enkele medespeler achterblijft. Een mening die door de meerderheid van de respondenten wordt gedeeld: de staat moet faciliteren en standaardiseren. Overal moeten dezelfde systemen worden geïmplementeerd om toegang en gegevensuitwisseling te bevorderen, kosten te beheersen of zelfs te verlagen.
De experts hebben een duidelijk boodschap: het is aan de overheid om de nodige en voldoende middelen te voorzien om de uitdagingen waarmee de ziekenhuizen geconfronteerd worden, te realiseren.
Focus samengesteld in samenwerking met xperthis
Investeren in de begeleiding van werknemers
"Aan de gesprekken met de deelnemers aan dit kwalitatieve onderzoek zijn meerdere originele ideeën ontsproten", zegt Melchior Whatelet, CEO van Xperthis. "Het eerste is de samensmelting van infrastructuur en logistiek. Wat volledig strookt met de logica van de ziekenhuisnetwerken. Een tweede denkspoor: wat is de beste manier om gegevens te gebruiken zodat ze kunnen dienen voor het efficiëntiebeheer van het ziekenhuis, de optimalisering en reporting van de procedures, en als preventieinstrument? Derde idee: beseft de sector wel dat minder hospitalocentrisme aangewezen is? Het ziekenhuis zal een essentiële schakel blijven in de logica van een globaal traject van de patiënt. De breuklijn tussen de digitalisering en de gebruiker is een vierde vaststelling. In 2020 willen wij bij Xperthis die kloof verkleinen."
"Iedereen erkent vandaag dat de digitalisering de zorgkwaliteit verbetert. Maar ze verbetert niet noodzakelijk de levenskwaliteit van de werknemers. En evenmin de relatie tussen de zorgverstrekker en de patiënt. Daarom wil ik dit jaar de gebruikers ontmoeten om hun standpunt met onze instrumenten te confronteren en om met influencers in de sector de relatie ten opzichte van de digitalisering te herbekijken. Harmonisering van de informaticasystemen is een noodzaak, het is daarom van het grootste belang om de behoeften van de gebruiker goed te omschrijven. Als die stap gezet is, moeten we investeren in de begeleiding van de werknemers en in change management."
En de ziekenhuisnetwerken?
Tal van experts vrezen een nivellering naar beneden op netwerkniveau. Het langzaamste element van het netwerk zal allicht het risico bepalen. Sommige netwerken, zoals Phare, stellen een gemeenschappelijk lastenboek op om de vier ziekenhuizen in het netwerk met hetzelfde EMD uit te rusten. Moeten ziekenhuizen het goede voorbeeld geven bij de digitalisering van de gezondheidszorg? De meningen van panelleden zijn alweer verdeeld. Vijf respondenten hebben 'geen mening' over deze vraag, zeven zijn 'akkoord' en twee 'niet akkoord'. De ziekenhuissector loopt achter op andere sectoren. Kunnen ze de achterstand inhalen zonder in 'hospitalocentrisme' te vervallen? De rollen van alle actoren, onder andere inzake de toegang tot digitalisering voor extramurale specialisten, moeten goed worden gedefinieerd.