Ziekenhuizen moéten veranderen
Wat zal de impact zijn van digitalisering op toekomstige ontwikkelingen in de ziekenhuissector? Consultancybureau Akkanto voerde een kwalitatief onderzoek uit voor Xperthis en bevroeg 14 experts in de gezondheidssector, acht Franstalige en zes Nederlandstalige, negen ziekenhuisdirecteurs en vijf 'institutionele' stakeholders.
De experts werd gevraagd om hun mening te geven over de toekomst - en over de uitdagingen - van ziekenhuizen. Daarna werden ze bevraagd over hun visie op de digitalisering van de ziekenhuis sector.
Minder rooskleurige financiële situatie?
Hoe zien de experts de financiële evolutie van de ziekenhuizen in de komende vijf jaren? Zal het beter gaan of niet? Voor de meeste bevraagden zal het financieel slechter gaan. "De financiële verschillen tussen ziekenhuizen zullen nog groter worden. De grote ziekenhuizen zullen het goed doen, de kleinere ziekenhuizen zullen het moeilijk hebben en mogelijk verdwijnen", zo zegt een expert. Een andere expert raadt aan de nomenclatuur aan te passen, ondanks de tegenstand op het terrein. En het Riziv maakt er al werk van, officieel sinds september 2019. De komende jaren moeten er 3.748 akten herzien worden voor een bedrag van acht miljard. Een titanen-werk.
Als er niets verandert, dan zal de financiële situatie van ziekenhuizen er op blijven achteruitgaan. De experts adviseren daarom om te stoppen met àlles in élk ziekenhuis te doen, om te rationaliseren, te specialiseren en samen te werken. Eén ding is zeker: "de resultaten van de inspanningen moeten de ziekenhuizen ten goede komen".
De uitdagingen voor de ziekenhuissector zijn talrijk: de veroudering van de bevolking en de verschuiving naar de ambulante zorg, concretisering van de ziekenhuisnetwerken met radicale keuzes en een fundamentele hervorming van de ziekenhuisfinanciering, het beheer en de financiering van de digitale transformatie, het beheer van de pensioenlast voor openbare ziekenhuizen, het evenwicht tussen aanzienlijke afschrijvingen in verband met infrastructuurwerken en lage winstmarges, enz.
Ziekenhuizen zonder muren
Zou het positief zijn voor ziekenhuizen om te evolueren naar een systeem waarin preventie, zorg en genezing één en hetzelfde zorgcontinuüm zijn? Voor de meeste deelnemers is dat ongetwijfeld de te volgen weg. "Morgen moeten we ziekenhuizen 'zonder muren' bouwen omdat de zorg verder gaat dan wat het ziekenhuis kan bieden", zei een expert. "Als je het goed speelt, kun je je concentreren op je corebusiness", aldus een andere expert.
Volgens de experts zal het ziekenhuis in de toekomst een 'zorgepisode' worden en niet langer het centrum van de zwaartekracht. Het ziekenhuis moet een 'muurloos' technologisch interventiecentrum worden. In het kader van de verschuiving naar de ambulante zorg zal het ziekenhuis steeds meer een rol van zorgcoördinator spelen. Idealiter moet het systeem logischer en intuïtiever worden voor de patiënt. Daarom is het tijd om van standpunt te veranderen en om de behoefte van de arts te vervangen door die van de patiënt. Die evoluties vereisen een volledige herziening van de financiering en het creeren van een totaalbudget dat de verschillende actoren aanmoedigt om samen te werken.
De experts pleiten voor een langetermijnvisie, ondanks het feit dat er om de vijf jaar nieuwe politieke decision makers zijn. De geneesmiddelenindustrie en de medisch-materiaalsector slagen er in om meerjarige akkoorden te sluiten met de overheid. Waarom kan dat niet met de ziekenhuizen?
Minder bedden
Zullen ziekenhuizen in de toekomst meer of minder bedden nodig hebben? Het aantal algemene hoge bedden neemt al jaren af. Het Grand Hôpital de Charleroi heeft bijvoorbeeld aangekondigd het aantal bedden met 30% te willen verminderen. Wat vinden de experts die bevraagd werden door Akkanto? Ze zijn er allemaal van overtuigd dat het ziekenhuis van de toekomst minder bedden zal tellen. Sommigen gaan verder dan anderen. "Als we morgen een remedie vinden voor bepaalde vormen van kanker, dan zal dat een impact hebben op het aantal bedden", zegt een deelnemer. "Zowat 15 jaar geleden waren er op de 1.000 bedden, 800 bedden voor standaard-ziekenhuisopname en 200 voor dagopnames. Morgen zal het dagziekenhuis 700 bedden tellen", voorspelt een andere expert.
Omdat het ziekenhuis een kennis- en technologiecentrum wordt waar artsen interventies uitvoeren, kan monitoring op afstand gebeuren, onder meer dankzij monitoringsystemen voor thuis-ziekenhuisopnames.
De gesprekspartners waarschuwen voor de vermindering van ligdagen. Er moet begeleiding zijn voor patiënten die uit het ziekenhuis worden ontslagen om heropnames te voorkomen. Er zijn mogelijkheden zoals onder meer vliegende teams en zorghotels waar 'lichte' zorg verleend wordt.
Een andere vaststelling: de vermindering van het aantal acute bedden zal zich vertalen in een toename van dagbedden in het ziekenhuis en in de diensten palliatieve zorg, geriatrie, psychiatrie en revalidatie. Het aantal ziekenhuissites zal afnemen, maar de sites zullen meer bedden hebben.
Onderzoek moet uitdagingen scherp stellen
"Met dit kwalitatieve onderzoek willen we een sector die ons boeit vooruithelpen, en we beperken ons daarbij niet tot een klassieke klant-leverancierrelatie", zegt Melchior Whatelet, CEO van Xperthis. "De sector staat voor grote uitdagingen en we willen het debat op gang brengen zodat de ziekenhuizen kunnen evolueren. Ons onderzoek moet ideeën en tendenzen naar voor brengen om de ziekenhuissector te begeleiden naar de toekomst."
Deelnemerslijst
Alda Greoli (cdH), Bernard Michaux (Belfius), Frank Robben (eHealth), Pedro Facon (FOD Volksgezondheid), Carole Absil (Agoria), Paul D'Otreppe (Saint-Luc Bouge - BVZD), Marco De Paoli (Clinique André Renard), Philippe El Haddad (Chirec), Didier Delval (Chwapi), Philippe Leroy (CHU Saint-Pierre), Pascal Verdonck (AZ Maria Middelares - BVZD), Christophe Mouton (AZ Maria Middelares), Erik Van de Locht (ex-ZNA, VDL Board Solutions) en Gerd Callewaert (KEI).