Galenusprijs bekroont biotechnologische innovatie
Vorige week donderdag is de prestigieuze Galenusprijs uitgereikt, intitiatief van onze zusterkrant Artsenkrant. Dokter Luc Dirix, diensthoofd en verantwoordelijke voor de klinische studies in het oncologiecentrum van Sint-Augustinus (GZA Ziekenhuizen, Antwerpen), beschrijft de kenmerken van en zijn praktische ervaring met het bekroonde geneesmiddel. Hij kent de molecule als geen ander want zijn centrum heeft in België het grootste aantal patiënten gerekruteerd voor de klinische studies met Kadcyla®.
Borstkanker is met stip de vaakst voorkomende kwaadaardige aandoening bij vrouwen en vormt in die groep meteen ook de belangrijkste doodsoorzaak door kanker. Uit epidemiologische analyses wereldwijd blijkt dat de aandoening vaker voorkomt in de industrielanden en met name in Europa, met een incidentie van 110 gevallen per 100.000 vrouwen en een mortaliteit van bijna 40 per 100.000 gevallen per jaar. Binnen de Europese Unie bekleedt België overigens de weinig benijdbare eerste plaats inzake incidentie en mortaliteit door borstkanker. Nieuwe therapeutische opties in dit domein zijn dan ook meer dan welkom.
Een heuse 'magic bullet'
De ontwikkeling van Kadcyla® is exemplarisch en vormt een nieuwe dimensie binnen de categorie van de zogenaamde 'gerichte geneesmiddelen'. Dit conjugaat van een geneesmiddel en een antistof (ADC of Antibody Drug Conjugate) combineert de specificiteit en de doeltreffendheid van trastuzamab - een monoklonale antistof die de HER2-receptoren in overexpressie aanvalt in sommige tumorcellen waarvoor de molecule de referentiebehandeling vormt - met een krachtige chemotherapie, beperkt tot de doeltumorcellen. Grootschalig gebruik van trastuzumab heeft overigens niet alleen de overlevingscurven van de patiënten sterk verbeterd, maar leidde ook tot een wijziging in de epidemiologie van HER2-borstkanker. Sinds 2005 wordt trastuzumab immers gebruikt als adjuvante behandeling bij HER2-borstkanker in een vroeg stadium. Daarvoor evolueren almaar minder patiënten naar het stadium van gemetastaseerde ziekte.
EMILIA, de referentiestudie
De registratie van Kadcyla® (T-DM1 of trastuzumab/emtansine) is vooral gebaseerd op de EMILIA-studie, waaraan veel aandacht is besteed tijdens het ASCO- en ESMO-congres in 2012. Dat heeft te maken met het originele werkingsmechanisme van T-DM1 en de resultaten bij de behandeling van patiënten met een gevorderde borstkanker. T-DM1 overklaste de klassieke behandelingen op het vlak van progressievrije overleving, totale overleving en veiligheid.
Het onderzoek werd uitgevoerd bij zo'n 1.000 patiënten met een bewezen diagnose van inoperabele lokaal gevorderde of gemetastaseerde HER2-borstkanker die waren hervallen na een behandeling met trastuzumab en een taxaan. De patiënten werden in twee groepen ingedeeld. Eén groep werd behandeld met T-DM1 en de andere groep met de klassieke behandeling capecitabine/lapatinib. De primaire eindpunten waren de progressievrije overleving bepaald door een onafhankelijk comité, de totale overleving en de veiligheid van de behandeling.
Indrukwekkende resultaten
Een eerste analyse toonde een significante verbetering van de progressievrije overleving bij de patiënten behandeld met T-DM1, vergeleken met de groep capecitabine/lapatinib: respectievelijke 9,6 maanden tegenover 6,4 maanden (HR=0.65; p<0.001). Dat betekent dus een significante daling met 35% van het risico op progressie van de ziekte onder T-DM1 tegenover de associatie capecitabine/lapatinib.
De totale overleving bedroeg na twee jaar 25,1 maanden bij de patiënten behandeld met capecitabine/lapatinib, tegenover 30,9 maanden in de T-DM1-groep, wat een significant voordeel betekent van 5,8 maanden ten voordele van de behandeling met T-DM1 (HR 0.68; p<0.001). Er is dus sprake van een significante daling van het sterfterisico met 32% bij patiënten onder T-DM1, vergeleken met de andere groep.
Het aantal ernstige bijwerkingen was duidelijk hoger bij de patiënten behandeld met capecitabine/lapatinib, dan bij de patiënten die T-DM1 kregen (respectievelijk 57 en 41%).
Zowel de auteurs van de studie als andere borstkankerspecialisten vonden deze resultaten goed nieuws voor patiënten met een gevorderde HER2+-borstkanker.
Terechte winnaar
Voor dokter Dirix heeft Kadcyla® de Galenusprijs zeker verdiend. "Het gaat om een zeer knap geneesmiddel", onderstreept hij. "Uiteraard zou je kunnen zeggen dat de molecule niet echt origineel is: het chemotherapiemiddel is een oud product dat enkelvoudig niet gebruikt kon worden wegens de toxiciteit. Het is vrij efficiënt, maar uiterst toxisch. Trastuzumab is ook niet nieuw. Het knappe aan de nieuwe molecule is dat het chemotherapiemiddel vastklikt aan de antistof. Dat is scheikunde op hoog niveau, want de binding mag niet loskomen in de bloedbaan, maar moet vrijgesteld worden ter hoogte van de tumor."